Die Entschuldigung

Elf Jahre — یازده سال

Elf Jahre sind eine merkwürdige Zeitspanne.🔊

یازده سال بازهٔ عجیبی است.

Sie ist zu lang, um sie zu übersehen, und zu kurz, um sie zu vergessen.🔊

آن‌قدر بلند که نشود نادیده‌اش گرفت، و آن‌قدر کوتاه که نشود فراموشش کرد.

Reza hat in diesen elf Jahren zweimal die Wohnung gewechselt, einmal den Beruf und dreimal das Auto.🔊

رضا در این یازده سال دو بار خانه عوض کرده، یک بار شغل و سه بار ماشین.

Was er nicht gewechselt hat, ist die Gewohnheit, im Treppenhaus kurz stehen zu bleiben.🔊

آنچه عوض نکرده، این عادت است که در راه‌پله لحظه‌ای بایستد.

Denn im zweiten Stock wohnt Yalda, und seit elf Jahren sprechen sie nicht mehr miteinander.🔊

چون طبقهٔ دوم یلدا زندگی می‌کند و یازده سال است با هم حرف نمی‌زنند.

Es hat keinen Streit gegeben, jedenfalls keinen, den man so nennen könnte.🔊

دعوایی در کار نبوده، دست‌کم نه چیزی که بشود اسمش را دعوا گذاشت.

Es gab einen Abend, einen Satz und danach ein Schweigen, das sich selbst am Leben hielt.🔊

یک شب بود، یک جمله، و بعد سکوتی که خودش خودش را زنده نگه داشت.

Der Abend — آن شب

Der Satz fiel bei einer Feier, an der ungefähr zwanzig Menschen teilnahmen.🔊

آن جمله در مهمانی‌ای گفته شد که حدود بیست نفر در آن بودند.

Yalda hatte damals eine schwere Zeit, und irgendjemand machte eine Bemerkung über sie.🔊

یلدا آن روزها روزگار سختی داشت و یکی متلکی دربارهٔ او گفت.

Reza schwieg.🔊

رضا ساکت ماند.

Er widersprach nicht, er lachte nicht mit, er tat gar nichts.🔊

نه مخالفت کرد، نه همراه بقیه خندید، هیچ کاری نکرد.

Später sagte er sich, er habe die Lage falsch eingeschätzt.🔊

بعدها به خودش گفت وضعیت را بد سنجیده بوده.

Noch später gab er zu, dass er sich schlicht nicht getraut hatte.🔊

بعدترها پذیرفت که فقط جرئتش را نداشته.

Am nächsten Morgen begegneten sie sich an den Briefkästen.🔊

صبح روز بعد کنار صندوق‌های پست به هم برخوردند.

Yalda sah ihn an und sagte: "Du hast nichts gesagt."🔊

یلدا نگاهش کرد و گفت: «تو چیزی نگفتی.»

Reza erwiderte, es sei doch nicht so gemeint gewesen.🔊

رضا جواب داد که منظوری در کار نبوده.

Damit war die Sache entschieden, wenn auch anders, als er gedacht hatte.🔊

با همین جمله ماجرا تمام شد، هرچند جور دیگری از آنچه فکر می‌کرد.

Wer eine Verletzung erklärt, statt sie anzuerkennen, verdoppelt sie.🔊

هرکه زخمی را به‌جای پذیرفتن، توضیح بدهد، دو برابرش می‌کند.

Das begreift man selten in dem Moment, in dem es geschieht.🔊

آدم به‌ندرت در همان لحظه این را درک می‌کند.

Die Schwelle — آستانه

In den ersten Monaten hätte sich das Schweigen leicht brechen lassen.🔊

در ماه‌های اول می‌شد این سکوت را راحت شکست.

Ein Anruf, ein Zettel, drei ehrliche Sätze im Hausflur.🔊

یک تماس، یک یادداشت، سه جملهٔ صادقانه در راهرو.

Doch je länger man wartet, desto größer wird die Schwelle.🔊

اما هرچه بیشتر صبر کنی، آستانه بلندتر می‌شود.

Nach einem Jahr braucht es Mut, nach fünf Jahren eine Erklärung, nach zehn eine Rechtfertigung.🔊

بعد از یک سال جرئت می‌خواهد، بعد از پنج سال توضیح، بعد از ده سال توجیه.

Und so grüßten sie sich höflich, hielten die Tür auf und redeten über das Wetter.🔊

و این‌طور شد که مؤدبانه سلام می‌کردند، در را نگه می‌داشتند و از هوا حرف می‌زدند.

Wer sie beobachtete, hielt sie für entfernte Bekannte.🔊

هرکه نگاهشان می‌کرد، آن‌ها را آشناهای دور می‌پنداشت.

Sie waren einmal Nachbarn gewesen, die einander die Schlüssel anvertraut hatten.🔊

روزگاری همسایه‌هایی بودند که کلید خانه‌شان را به هم می‌سپردند.

Der Zettel — آگهی

Anfang März hängt ein Zettel am schwarzen Brett im Erdgeschoss.🔊

اوایل مارس کاغذی روی تابلوی اعلانات طبقهٔ همکف می‌خورد.

Yalda teilt mit, dass sie Ende des Monats ausziehe.🔊

یلدا اطلاع می‌دهد که آخر ماه اسباب‌کشی می‌کند.

Sie danke allen für zwanzig gute Jahre und wünsche dem Haus alles Gute.🔊

می‌نویسد از همه بابت بیست سال خوب ممنون است و برای ساختمان آرزوی خوبی دارد.

Reza liest den Zettel zweimal und geht dann sehr langsam die Treppe hinauf.🔊

رضا کاغذ را دو بار می‌خواند و بعد خیلی آرام از پله‌ها بالا می‌رود.

In seiner Wohnung setzt er sich hin, ohne den Mantel auszuziehen.🔊

در خانه‌اش می‌نشیند، بی‌آنکه پالتویش را دربیاورد.

Er hatte angenommen, es bliebe noch Zeit, und merkt jetzt, dass er nie überlegt hatte, wofür.🔊

فکر می‌کرد هنوز وقت هست، و حالا می‌فهمد هرگز فکر نکرده بود وقت برای چه.

Am Abend versucht er, einen Brief zu schreiben.🔊

شب سعی می‌کند نامه‌ای بنویسد.

Der erste Entwurf ist zwei Seiten lang und erklärt vor allem ihn selbst.🔊

پیش‌نویس اول دو صفحه است و بیشتر خودش را توضیح می‌دهد.

Der zweite ist kürzer und klingt nach einer Erklärung des Betriebsrats.🔊

دومی کوتاه‌تر است و شبیه بیانیهٔ شورای کارگری از آب درمی‌آید.

Beim dritten begreift er, woran es liegt.🔊

سر سومی می‌فهمد مشکل کجاست.

Er schreibt, um sich besser zu fühlen, nicht, um etwas gutzumachen.🔊

می‌نویسد تا حال خودش بهتر شود، نه تا چیزی را جبران کند.

Eine Entschuldigung, die den Trost gleich mitliefert, ist keine.🔊

عذرخواهی‌ای که تسلی را همان‌جا با خودش بیاورد، عذرخواهی نیست.

Er legt den Stift weg und geht früh ins Bett, ohne einzuschlafen.🔊

خودکار را کنار می‌گذارد و زود به رختخواب می‌رود، بی‌آنکه خوابش ببرد.

Die Pflanze — گلدان

Zwei Tage später klingelt es bei ihm.🔊

دو روز بعد زنگ خانه‌اش به صدا درمی‌آید.

Yalda steht vor der Tür, mit einer kleinen Pflanze auf dem Arm.🔊

یلدا پشت در است، با گلدان کوچکی در بغل.

Sie fragt, ob er sie nehmen könne, sie passe nicht ins Auto.🔊

می‌پرسد می‌تواند نگهش دارد؟ در ماشین جا نمی‌شود.

Reza nimmt die Pflanze und stellt sie ins Fenster.🔊

رضا گلدان را می‌گیرد و کنار پنجره می‌گذارد.

Sie bleibt in der Tür stehen, so wie man steht, wenn man nicht bleiben will.🔊

او دم در می‌ماند، همان‌طور که آدم می‌ایستد وقتی نمی‌خواهد بماند.

"Ich habe versucht, dir zu schreiben", sagt er.🔊

می‌گوید: «سعی کردم برایت بنویسم.»

"Das habe ich mir gedacht", sagt sie. "Und?"🔊

می‌گوید: «حدس می‌زدم. خب؟»

"Es ist nichts daraus geworden. Alles klang nach Verteidigung."🔊

«چیزی از آب درنیامد. همه‌اش بوی دفاع می‌داد.»

Zum ersten Mal seit elf Jahren sieht sie ihn wirklich an.🔊

برای اولین بار در یازده سال، واقعاً نگاهش می‌کند.

Dann sagt sie einen Satz, der ihn umwirft.🔊

بعد جمله‌ای می‌گوید که از پا درش می‌آورد.

"Dann sag doch einfach den einen Satz, den du damals nicht gesagt hast."🔊

«خب پس همان یک جمله‌ای را بگو که آن موقع نگفتی.»

Reza schweigt so lange, dass es unhöflich wird.🔊

رضا آن‌قدر ساکت می‌ماند که بی‌ادبی می‌شود.

Er weiß genau, welcher Satz gemeint ist, und gerade deshalb fällt er ihm schwer.🔊

دقیقاً می‌داند کدام جمله منظور است، و درست به همین دلیل برایش سخت است.

Es ist kein komplizierter Satz, sondern ein hoher.🔊

جملهٔ پیچیده‌ای نیست، جملهٔ بلندی است.

Schließlich sagt er ihn, langsam und ohne Zusatz.🔊

بالاخره می‌گویدش، آرام و بی هیچ اضافه‌ای.

"Das war ungerecht, und ich habe nichts gesagt."🔊

«آن کار ناعادلانه بود، و من چیزی نگفتم.»

Yalda nickt, und in ihrem Gesicht bewegt sich etwas, das seit Jahren stillgestanden hatte.🔊

یلدا سر تکان می‌دهد و در صورتش چیزی تکان می‌خورد که سال‌ها ساکن مانده بود.

Sie sagt nicht, dass es schon in Ordnung sei.🔊

نمی‌گوید که اشکالی ندارد.

Das wäre eine Lüge gewesen und hätte alles wieder zugedeckt.🔊

آن دروغ می‌بود و دوباره همه‌چیز را می‌پوشاند.

Stattdessen sagt sie: "Danke. Das hat gefehlt."🔊

در عوض می‌گوید: «ممنون. جای همین خالی بود.»

Der Tee — چای

Beide wissen, dass damit nichts repariert ist.🔊

هر دو می‌دانند که با این چیزی درست نشده.

Elf Jahre lassen sich nicht umschreiben, so wenig wie ein gedruckter Text.🔊

یازده سال را نمی‌شود بازنویسی کرد، همان‌قدر که متنی چاپ‌شده را.

Man kann sie höchstens richtig lesen.🔊

حداکثر می‌شود درست خواندش.

Sie trinken einen Tee in der Küche, wie man ihn mit jemandem trinkt, den man neu kennenlernt.🔊

در آشپزخانه چای می‌خورند، جوری که با کسی می‌خوری که تازه می‌شناسی‌اش.

Yalda erzählt, dass sie in eine kleinere Stadt zieht, wegen der Arbeit und wegen der Ruhe.🔊

یلدا می‌گوید به شهر کوچک‌تری می‌رود، به‌خاطر کار و به‌خاطر آرامش.

Reza erzählt vom Berufswechsel und davon, dass er inzwischen früher aufsteht.🔊

رضا از تغییر شغلش می‌گوید و از اینکه حالا زودتر بیدار می‌شود.

Sie sprechen nicht über die elf Jahre, sondern über das, was daneben passiert ist.🔊

دربارهٔ آن یازده سال حرف نمی‌زنند، بلکه دربارهٔ چیزهایی که کنارش گذشته.

Erst an der Tür kommt Yalda noch einmal darauf zurück.🔊

تازه دم در، یلدا دوباره به آن برمی‌گردد.

"Weißt du, was mich damals am meisten getroffen hat?"🔊

«می‌دانی آن موقع چه چیزی بیشتر از همه به من برخورد؟»

"Ich nehme an, das Schweigen."🔊

«فکر می‌کنم سکوت.»

"Nein. Dass du mir hinterher erklärt hast, wie ich es hätte verstehen sollen."🔊

«نه. اینکه بعدش برایم توضیح دادی که چطور باید می‌فهمیدمش.»

Reza sieht sie an und nickt.🔊

رضا نگاهش می‌کند و سر تکان می‌دهد.

Genau darin liegt der Unterschied zwischen Erklären und Zugeben.🔊

تفاوت «توضیح دادن» و «پذیرفتن» دقیقاً همین است.

Wer erklärt, verteidigt seine Sicht; wer zugibt, verzichtet darauf.🔊

هرکه توضیح می‌دهد، از دیدگاهش دفاع می‌کند؛ هرکه می‌پذیرد، از آن دست می‌کشد.

Ende März — پایان مارس

Ende März steht ein Möbelwagen vor dem Haus.🔊

پایان مارس کامیون اسباب‌کشی جلوی ساختمان است.

Reza hilft beim Tragen, ohne dass jemand ihn darum gebeten hätte.🔊

رضا در جابه‌جایی کمک می‌کند، بی‌آنکه کسی خواسته باشد.

Sie reden dabei kaum, aber es ist ein anderes Schweigen als vorher.🔊

در این حین تقریباً حرف نمی‌زنند، اما این سکوت با قبلی فرق دارد.

Als der Wagen abfährt, bleibt er noch einen Moment auf dem Gehweg stehen.🔊

وقتی کامیون راه می‌افتد، لحظه‌ای روی پیاده‌رو می‌ماند.

Im zweiten Stock steht das Fenster offen, und die Wohnung dahinter ist leer.🔊

طبقهٔ دوم پنجره باز است و خانهٔ پشتش خالی.

Nach oben gehend denkt er an einen Satz seines Vaters, den er lange für Unsinn gehalten hat.🔊

در حال بالا رفتن به جمله‌ای از پدرش فکر می‌کند که مدت‌ها مزخرف می‌دانستش.

"Man entschuldigt sich nicht, um verziehen zu bekommen, sondern um aufzuhören, unehrlich zu sein."🔊

«آدم عذرخواهی نمی‌کند تا بخشیده شود، بلکه تا دست از ناراستی بردارد.»

Mit sechzehn hielt er das für eine Ausrede der Erwachsenen.🔊

در شانزده‌سالگی آن را بهانهٔ بزرگ‌ترها می‌دانست.

Mit vierundfünfzig hält er es für die genaueste Beschreibung, die er kennt.🔊

در پنجاه‌وچهارسالگی دقیق‌ترین توصیفی می‌داندش که می‌شناسد.

In der Wohnung gießt er die Pflanze und stellt sie an einen helleren Platz.🔊

در خانه به گلدان آب می‌دهد و جای روشن‌تری می‌گذاردش.

Sie ist nicht besonders schön und wird vermutlich nie besonders schön werden.🔊

چندان قشنگ نیست و احتمالاً هیچ‌وقت هم قشنگ نخواهد شد.

Aber sie steht jetzt da, sichtbar, mitten im Raum.🔊

اما حالا آنجاست، پیدا، وسط اتاق.

Etwas, worüber man nicht mehr hinwegsehen kann, hat einen eigenen Wert.🔊

چیزی که دیگر نتوان از آن چشم پوشید، ارزش خودش را دارد.

Danach — بعد

Im Sommer schreibt Yalda ihm eine kurze Nachricht.🔊

تابستان یلدا پیام کوتاهی برایش می‌فرستد.

Sie fragt, ob die Pflanze noch lebe.🔊

می‌پرسد گلدان هنوز زنده است؟

Reza schickt ein Foto und schreibt zwei Zeilen darunter.🔊

رضا عکسی می‌فرستد و زیرش دو خط می‌نویسد.

Danach vergehen wieder Monate, in denen nichts geschieht.🔊

بعد از آن دوباره ماه‌هایی می‌گذرد که در آن‌ها اتفاقی نمی‌افتد.

Doch das Schweigen dazwischen ist nun ein anderes.🔊

اما سکوت میانشان حالا سکوت دیگری است.

Es ist nicht mehr das Schweigen von etwas Ungesagtem, sondern das gewöhnliche Schweigen von Menschen, die weit voneinander wohnen.🔊

دیگر سکوتِ چیزی ناگفته نیست، بلکه سکوت معمولی آدم‌هایی است که دور از هم زندگی می‌کنند.

Wer den Unterschied nie erlebt hat, wird ihn für gering halten.🔊

هرکه این تفاوت را تجربه نکرده باشد، ناچیزش می‌شمارد.

Wer ihn kennt, weiß, dass er alles ist.🔊

هرکه بشناسدش، می‌داند که همه‌چیز است.